| بایستههای فقهی جمعیت و تزاید نسل با نگرشی بر چالشهای حکمرانی و سیاستگذاری جمعیتی |
| کد مقاله : 1017-GFPC |
| نویسندگان |
|
سید مصطفی هاشمی * استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج |
| چکیده مقاله |
| موضوع جمعیت و تنظیم نسل از جمله مسائل پیچیدهای است که در دوران معاصر با چالشهای حکمرانی و سیاستگذاری عمیقی مواجه شده است.در کشورهای اسلامی، سیاستهای جمعیتی میبایست علاوه بر ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی، با احکام و ارزشهای فقهی نیز هماهنگی داشته باشند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی بایستههای فقهی مسئله جمعیت و تزاید نسل با محوریت چالشهای سیاستگذاری و حکمرانی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که در منابع دینی اسلام، بر ازدواج آسان، فرزندآوری و گسترش نسل تأکید فراوانی شده است، به طوری که میتوان آن را در زمره «تکالیف جمعی» امت اسلامی دانست. احکام فقهی متعددی همچون استحباب ازدواج، کراهت تجرد، استحباب کثرت اولاد و حرمت عقیمسازی دائمی بدون عذر شرعی، گویای این جهتگیری کلان است. با این حال، فقه اسلامی با تکیه بر قاعده لاضرر، اهم و مهم، و مصلحت نظام، در موارد خاصی مانند سلامت مادر، عسر و حرج شدید اقتصادی، و مصالح قطعی نظام اسلامی، راهکارهای تنظیم خانواده موقت و محدود را مجاز میشمارد. مهمترین چالش حکمرانی در این حوزه، یافتن نقطه تعادل میان «تکلیف گرایی جمعیتی» برآمده از متون دینی و «واقعیتگرایی اجتماعی و اقتصادی» در عرصه مدیریت کلان کشور است. این مقاله پیشنهاد میکند که حکمرانی مطلوب در این عرصه، نیازمند «سیاست جامع جمعیتی مبتنی بر فقه پویا» است که در آن، ترویج فرهنگ فرزندآوری همراه با ارتقای شاخصهای سلامت، آموزش و رفاه، و همچنین تدوین قوانین حمایتی از خانوادههای پرجمعیت در دستور کار قرار گیر. |
| کلیدواژه ها |
| فقه اسلامی، سیاست جمعیتی، تزاید نسل، حکمرانی، حقوق خانواده |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
