| زمینه های تئوریک و ابعاد جمعیت شناختی تحولات خانواده در ایران : چالش ها و بهسازی فرصت ها |
| کد مقاله : 1027-GFPC |
| نویسندگان |
|
نادر مطیع حق شناس *1، مریم واقف قوشچی2 1عضو هیأت علمی موسسه تحقیقات جمعیت کشور 2تهران ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال |
| چکیده مقاله |
| ارزشهای خانوادگی شامل مجموعه پیچیدهای از ارزشهای در هم متداخل از جمله ارزشهای ازدواج، همسرداری و فرزندآوری است. نتایج مطالعات نشان میدهد طی چند دهه اخیر، تغییرات سریعی در رفتارها و نگرشهای باروری در سطح جهان به ویژه درکشورهای درحال توسعه رخ داده است. دراین کشورها، بافت سنتی خانواده نیز آمیزهای از تداوم و تغییر را تجربه کرده است. صاحبنظران جمعیتی به استناد نظریه گذار دوم جمعیت که برتغییرات خانواده و ایده آلیسم توسعه متکی است، استدلال می کنند.ایده آلیسم توسعه، مجموعه ای از باورها و ارزش های فرهنگی توسعه، تعریف شده و بر این پایه که چگونه توسعه، رفتار جمعیتی و خانوادگی را تغییر می دهد، متمرکز است. تغییرات در فرد، خانواده و جامعه مهم ترین ویژگی های دومین نظریه انتقال بوده که درارزشها، ایستارهای باروری تأثیرگذاشته است. درکشورمان این انتقال، حالت برون زا و از بیرون به داخل بوده و حالت درون زا نداشته است. براساس نظریه تحول فرهنگی و ارزشی اینگلهارت و نظریه وندوکا و لستاق در چارچوب نظریه گذار جمعیتی دوم، تغییرات ارزشی و نگرشی در کشورمان شامل فردگرایی ، ارزشهای خانوادگی و تأثیر آنها بردگرگونی در معیارها و شیوه های همسر گزینی، نگرش به سن مناسب ازدواج و تعداد فرزند مطلوب نقش محوری داشته اند. طی چند دهه اخیر نهاد خانواده در ایران، با تغییرات مهمی چون تغییر درشکل گیری ازدواج و تشکیل خانواده، افزایش سن ازدواج، کاهش میزان ازدواج، افزایش تجرد قطعی، تغییر در دایره همسرگزینی، تغییر درمعیارهای همسر گزینی و تغییردر ایستارهای فرزندآوری روبرو بوده است. بسیاری از صاحبنظران، تغییرات نهاد خانواده را تنها نتیجه تغییر در وضعیت اقتصادی و ساختار نهادی جامعه ندانسته، بلکه معتقدند، این تحولات از تغییرات فرهنگی و دگرگونی در روند ارزش ها و سنت ها سرچشمه می گیرند. هدف اصلی مقاله بررسی تحولات جمعیت و چالش های ساختاری خانواده درکشور است. در این بررسی از نتایج آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 و برآوردهای اخیر مرکز آمار ایران در سطح استان های مختلف کشور (1396 تا 1430) و آمار وقایع جمعیتی ولادت، ازدواج و طلاق سازمان ثبت احوال کشور در سال های اخیر، استفاده شده است. |
| کلیدواژه ها |
| نظریه گذاردوم جمعیتی، نهاد خانواده، فرزند آوری ، ازدواج و خط مشی پژوهی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
