| تحلیل پویایی جمعیت استان خراسان شمالی با رویکرد پویاییشناسی سیستمها و شبیهسازی سناریوهای جمعیت و اشتغال شهری و روستایی تا افق ۱۴۲۰ |
| کد مقاله : 1039-GFPC |
| نویسندگان |
|
حسین کریمی * دانشگاه بجنورد |
| چکیده مقاله |
| استان خراسان شمالی بر پایه تازهترین برآوردهای مرکز آمار ایران با نرخ رشد ۰٫۱۵- درصد در دوره ۱۴۰۵-۱۴۰۰ کمترین رشد جمعیت کشور را دارد و همزمان با سقوط موالید، مهاجرفرستی مزمن، تخلیه تدریجی روستاها و آغاز سالمندی روبهروست. هدف این پژوهش، تحلیل ساختار علّی این وضعیت و شبیهسازی مسیرهای آتی جمعیت استان در چارچوب یک مدل یکپارچه جمعیت-اشتغال با رویکرد پویاییشناسی سیستمها است. مدلی با هفت انباشت که شامل شش گروه جمعیتی شهری و روستایی در سه رده سنی (۱۴–۰، ۶۴–۱۵ و ۶۵+) و انباشت ظرفیت اشتغال استان تدوین شد که در آن مهاجرت بروناستانی بهصورت درونزا به نرخ بیکاری وابسته است. مدل با دادههای واقعی سرشماری ۱۳۹۵، وقایع حیاتی ثبتی ۱۴۰۳-۱۳۹۵، شاخصهای رسمی بازار کار و برآوردهای جمعیتی مرکز آمار تنظیم و با آزمونهای بازتولید رفتار اعتبارسنجی شد؛ سپس هفت سناریوی سیاستی و تحلیل حساسیت شش پارامتر کلیدی در افق ۱۴۲۰ اجرا گردید. در سناریوی پایه جمعیت استان از حدود ۸۷۷ هزار نفر در ۱۴۰۴ به حدود ۸۱۷ هزار نفر در ۱۴۲۰ کاهش، سهم سالمندان به ۱۴٫۴ درصد و جمعیت روستایی به ۲۷۴ هزار نفر میرسد. سیاستهای منفرد در بهترین حالت رشد را به حوالی صفر میرسانند و تنها بسته جامع (حمایت قوی از فرزندآوری، توسعه اشتغال و توسعه روستایی) جمعیت را به ۸۹۶ هزار نفر و رشد را به ۰٫۴۵+ درصد بازمیگرداند. خروج استان از مسیر افول جمعیتی مستلزم اجرای همزمان و همافزای سیاستهای جمعیتی و توسعهای است و مداخلههای تکبعدی کفایت نمیکند. |
| کلیدواژه ها |
| پویاییشناسی سیستمها، جمعیت، خراسان شمالی، مهاجرت و بازار کار، شبیهسازی سناریو |
| وضعیت: پذیرفته شده |
