جمعیت، سالمندی و قدرت ملی ایران در افق ۲۰۵۰: تحلیل سناریویی و مطالعه تطبیقی تجربه ده کشور منتخب
کد مقاله : 1042-GFPC
نویسندگان
جواد اصغری راد *
هیات علمی
چکیده مقاله
تحولات جمعیتی ایران در چهار دهه اخیر، با کاهش باروری، افزایش امید زندگی و حرکت به سوی سالمندی، جمعیت را به یکی از عوامل مؤثر بر آینده توسعه و قدرت ملی تبدیل کرده است. این پژوهش با رویکرد سناریونویسی و تطبیقی، چهار سناریوی جمعیتی ایران در افق ۲۰۵۰ شامل «جمعیت بزرگ و مولد»، «جمعیت کمتر اما باکیفیت و بهره‌ور»، «سالمندی مدیریت‌شده» و «سالمندی بحرانی» را بررسی و با تجربه ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا، سوئیس، نروژ، سوئد، فنلاند، دانمارک، سنگاپور و رژیم صهیونیستی مقایسه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش جمعیت لزوماً به کاهش قدرت ملی منجر نمی‌شود؛ زیرا سرمایه انسانی، بهره‌وری، فناوری، مشارکت اقتصادی و کیفیت حکمرانی می‌توانند بخشی از آثار کاهش جمعیت را جبران کنند. با این حال، هم‌زمانی کاهش جمعیت فعال، سالمندی، مهاجرت سرمایه انسانی و ضعف بهره‌وری می‌تواند قدرت ملی ایران را در بلندمدت تضعیف کند. ازاین‌رو، سیاست جمعیتی ایران باید علاوه بر حمایت از فرزندآوری، بر افزایش «قدرت جمعیتی مؤثر» از طریق ارتقای کیفیت سرمایه انسانی، بهره‌وری، فناوری و مشارکت اقتصادی متمرکز شود.
کلیدواژه ها
جمعیت، سالمندی، قدرت ملی، ایران، مطالعه تطبیقی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی