ارائه مدل مفهومی برای بررسی رابطه جنگ، جمعیت و امنیت
کد مقاله : 1046-GFPC
نویسندگان
ناهید هاشمیان بجنورد *
استادیار گروه مهندسی صنایع، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه خیام، مشهد، ایران
چکیده مقاله
جمعیت به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین قدرت ملی، همواره در تعامل دوطرفه با امنیت و جنگ قرار دارد، اما در شرایط بحران‌های نظامی، این رابطه به حاشیه رانده شده و عواقب جمعیتی آن دیرپا و گاه جبران‌ناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل مفهومی کیفی برای بررسی تعاملات میان جنگ، امنیت و متغیرهای جمعیتی در ایران تدوین شده است. با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات در حوزه‌های جمعیت‌شناسی، علوم امنیتی و جنگ‌های ترکیبی، متغیرهای کلیدی شامل جمعیت، باروری، مهاجرت نخبگان، سالمندی، سطح رفاه، فرهنگ مدرن، و متغیرهای امنیتی‌ـجنگی (امنیت، جنگ نظامی، جنگ روانی، جنگ فرهنگی، جنگ اقتصادی و ناآرامی داخلی) شناسایی و روابط علی میان آنها در قالب یک مدل پویا با نرم‌افزار VENSIM ترسیم شده است. یافته‌های مدل نشان می‌دهد که کاهش امنیت به‌طور غیرمستقیم از طریق افزایش مهاجرت نخبگان و کاهش باروری، جمعیت را تحت تأثیر قرار داده و از سوی دیگر، متغیرهای جنگ فرهنگی و جنگ روانی با تشدید ناآرامی‌های داخلی، امنیت ملی را تضعیف می‌نماید. تحلیل مدل نشان داد سیاست‌گذاری جمعیتی در شرایط جنگی نباید معطوف به مدیریت عوارض پس از وقوع باشد، بلکه با سرمایه‌گذاری پیش‌گیرانه بر روی کار فرهنگی عمیق، کنترل مهاجرت نخبگان و تقویت امنیت روانی جامعه، می‌توان از شکل‌گیری حلقه‌های تشدیدکننده بحران جلوگیری کرد. این مدل کیفی، زمینه‌ساز پژوهش‌های کمّی آینده برای شبیه‌سازی سناریوهای مختلف جنگ و ارائه راهبردهای جمعیتی امنیتی خواهد بود.
کلیدواژه ها
جنگ، جمعیت، امنیت، سیستمهای پویا.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر