تأملی بر مهاجرت، پیوند تحرک جمعیتی و شاخص‌های توسعه انسانی در رشد منطقه‌ای شهرها
کد مقاله : 1056-GFPC
نویسندگان
عاطفه صداقتی *1، حمید طالبخواه2
1دانشیار دانشگاه بجنورد
2دانش اموخته کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی
چکیده مقاله
تحرک جمعیتی و مهاجرت، پدیده‌ای ساختاری و اثرگذار بر پویایی‌های جمعیتی، فضایی و اقتصادی مناطق شهری است. در گذشته، مهاجرت اغلب به عنوان عاملی بازدارنده و چالش‌زا در توسعه شهری تلقی می‌شد؛ با این حال، در رویکردهای نوین، این پدیده به عنوان راهبردی بنیادین در جهت ارتقای رفاه فردی و تسریع‌کننده رشد پایدار اقتصادی بازتعریف شده‌است. گزارش توسعه انسانی سازمان ملل متحد در سال2015 در ارتباط با مهاجرت نیز نشان میدهد بار منفی که احساس می‌شود مهاجران برجوامع میزبان دارند، با واقعیت سازگاری ندارد. جدیدترین گزارش‌های برنامه توسعه سازمان ملل متحد(2025) نیز با تأکید بر پیوند سه‌جانبه‌ی بشردوستی-توسعه-صلح، مهاجرت را یک پدیده ساختاری و فرصت‌ساز می‌دانند که در آن مهاجران نه باری اضافی، بلکه کنشگرانی توانمند برای تاب‌آوری، کارآفرینی و توسعه پایدار جوامع میزبان به شمار می‌روند. هدف از این پژوهش، بازخوانی پیوند میان تحرک جمعیتی و شاخص‌های توسعه انسانی در بستر رشد منطقه‌ای شهرهاست. یافته‌ها نشان می‌دهد مهاجرت پدیده‌ای دووجهی است که در صورت مدیریت و ادغام با برنامه‌ریزی شهری، می‌تواند به تبادل سرمایه انسانی، دانش، مهارت و بهبود ابعاد توسعه انسانی منجر شود، در حالی که فقدان سیاست‌گذاری فضایی منسجم به پیامدهایی نظیر اسکان غیررسمی و عدم تعادل منطقه‌ای می‌انجامد. بر‌این‌اساس، اتخاذ رویکردی متوازن در حکمرانی جمعیت و سیاست‌گذاری عمومی منابع شهری، نقشی کلیدی در تبدیل جریان‌های مهاجرتی به فرصتی برای توسعه پایدار منطقه‌ای دارد.
کلیدواژه ها
مهاجرت، تحرک جمعیتی، توسعه انسانی، رشد منطقه‌ای، برنامه‌ریزی شهری.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر